NLP και αφθονία: κάνε το μυαλό σου να δουλεύει υπέρ σου
«Δεν θα βγάλω ποτέ αρκετά». «Αν ζητήσω τόσα, θα με περάσουν για τρελό». Τέτοιες φράσεις μοιάζουν με περιγραφές της πραγματικότητας. Στην ουσία είναι ιστορίες, και οι ιστορίες αλλάζουν. Στις παρακάτω γραμμές εξηγούμε πώς ο Νευρογλωσσικός Προγραμματισμός (NLP, ή ΝΓΠ στα ελληνικά) εφαρμόζεται σε καθημερινά προβλήματα που αφορούν την απόκτηση, τη διαπραγμάτευση και τη διαχείριση που κάνουμε με χρήματα. Από την παρόρμηση για γρήγορο πλουτισμό ως τη δυσκολία να ζητήσουμε μια αύξηση από τον εργοδότη μας.
Τι εννοούμε όταν μιλάμε για αφθονία
Όταν μιλάμε για πόρους επιβίωσης, εννοούμε τα χρήματα, το φαγητό ή ακόμα και τη σεξουαλική επαφή: τα τρία απαραίτητα στοιχεία για να συντηρηθεί και να αναπαραχθεί ένα σύστημα από βιολογική άποψη. Για τους περισσότερους από εμάς, η λέξη «αφθονία» σημαίνει πρώτα απ’ όλα χρήματα: το μέσο για να αποκτήσουμε και να διατηρήσουμε το βιοτικό επίπεδο που θέλουμε.
Με τα χρήματα κάνουμε συναλλαγές και ανταλλαγές, και αποκτούμε ό,τι μας λείπει ή ό,τι επιθυμούμε. Αυτή ακριβώς η ανάγκη στρέφει πολύ κόσμο σε εύκολες και γρήγορες λύσεις πλουτισμού, οι οποίες τις περισσότερες φορές είναι παρορμητικές και μεγάλου ρίσκου. Το μυαλό ζητάει ευχαρίστηση τώρα, ενώ ο στόχος μας βρίσκεται αρκετά πιο μακριά.
Εδώ έρχεται ο Νευρογλωσσικός Προγραμματισμός. Προστατεύει από την παρόρμηση για γρήγορη ευχαρίστηση και δίνει εργαλεία, ώστε οι αποφάσεις μας να κινούνται προς τον στόχο που θέσαμε και όχι ενάντια σε αυτόν.
Τι κάνει (και τι δεν κάνει) το NLP για τα οικονομικά σου
Για να μην υπάρξει κάποια παρερμηνεία, να διευκρινίσουμε ότι το NLP δεν θα σας δώσει χρήματα εξ ουρανού, ούτε άλλους πόρους που σας λείπουν. Αυτό που κάνει είναι να σας καθοδηγήσει να βρείτε ό,τι σας λείπει ή να κινηθείτε με τρόπους που θα σας βοηθήσουν να αποκτήσετε τις δεξιότητες που σας λείπουν.
Το σημαντικότερο είναι ότι αυτό γίνεται, αρχικά, μέσα από τη γλώσσα και όχι μέσα από την ψυχανάλυση ή την ψυχοθεραπεία. Κάποιες από τις πιο βαθιές πεποιθήσεις μας μπορεί να ρίζωσαν στην παιδική ηλικία. Το NLP δεν αμφισβητεί ότι υπάρχουν τραύματα. Δεν θα εστιάσει όμως στην αναζήτησή τους και στην ψυχαναλυτική τους εξήγηση. Δεν θα ασχοληθεί καθόλου με το παρελθόν. Αντίθετα – και πιο πρακτικά – θα εστιάσει στο πώς επηρεάζουν σήμερα την καθημερινότητά σας και στο πώς μπορούν να σταματήσουν να καθορίζουν τις άμεσες αποφάσεις σας. Με άλλα λόγια, εφαρμόζει τεχνικές για να αλλάξει την ιστορία που γράφτηκε μετά από αυτά.
Καμιά φορά, οι δυσκολίες των ανθρώπων συνδέονται με βαρύ τραύμα. Το NLP δεν αντικαθιστά την ψυχοθεραπεία που αυτά χρήζουν, μπορεί όμως να λειτουργήσει παράλληλα με αυτήν.
Τρεις γλωσσικές παγίδες που σου «κοστίζουν» ακριβά
Η προβληματική ιστορία φαίνεται στον τρόπο που μιλάμε. Τις περισσότερες φορές παίρνει μία από τρεις μορφές.
1. Γενικεύσεις: «όλα», «τίποτα», «ποτέ»
«Ποτέ δεν μου φτάνουν τα λεφτά». «Όλοι με εκμεταλλεύονται». Μία λέξη σβήνει όλες τις φορές που τα πράγματα πήγαν αλλιώς. Η ερώτηση που την ανοίγει είναι απλή: «Ποτέ; Ούτε μία φορά;». Τα μαθηματικά λένε άλλο: κάπου, κάποτε, κάποια στιγμή αναιρεί το «ποτέ» και το «όλοι».
2. Σύνθετες ισοδυναμίες: «όταν… τότε»
«Όταν ζητάω περισσότερα, είμαι άπληστος». «Αν πω όχι, θα με απολύσουν». Δύο πράγματα δένονται σαν να ήταν ένα. Εδώ ρωτάμε: «Πώς ακριβώς το ένα σημαίνει το άλλο;»
3. Παραμορφωμένες εξηγήσεις: «με αγνοεί», «είναι καλύτερος από μένα»
Όταν λείπει το πλαίσιο αναφοράς, η συμπεριφορά των άλλων αποκτά ένα νόημα που ίσως δεν έχει. «Καλύτερος σε τι; Σε σύγκριση με ποιον;». «Πώς ξέρετε ότι σας υποβιβάζει;».
Αυτές οι ερωτήσεις ανήκουν σε ένα από τα βασικά εργαλεία του NLP, το μεταμοντέλο. Με απλές γλωσσικές τεχνικές αναδεικνύει τα πρόσημα που έχετε βάλει σε κάθε διαπίστωση. Αφού φανούν, σας βοηθά να αλλάξετε την κασέτα που παίζει την ίδια ιστορία ξανά και ξανά, μια ιστορία που ως τώρα δεν σας έχει ωφελήσει.
Ο χάρτης δεν είναι η περιοχή
Οι αρχές του NLP έχουν πολλά κοινά με τη στωική φιλοσοφία: ένα μεγάλο πρόβλημα αποτελείται από πολλά μικρότερα κομμάτια, και μυαλό και σώμα συνδέονται και επηρεάζουν το ένα το άλλο. Έχουν ακόμη περισσότερα κοινά με την εξελικτική θεωρία, όπου κάθε συμπεριφορά είναι χρήσιμη σε κάποιο συγκεκριμένο πλαίσιο, και αυτό που κρατάει τον άνθρωπο στον κόσμο είναι η ευελιξία και η προσαρμοστικότητα.
Όλα αυτά είναι σίγουρα γνωστά με τον έναν ή τον άλλον τρόπο, και ακούγονται κάπως τετριμμένα. Ακούγονται έτσι επειδή, όταν είμαστε μπλεγμένοι στα γρανάζια του μυαλού μας, δύσκολα αναγνωρίζουμε τον δικό μας χάρτη της πραγματικότητας. Αντιλαμβανόμαστε τον κόσμο μέσα από τις πέντε αισθήσεις και φτιάχνουμε μια ιστορία για το τι συμβαίνει. Αυτή η ιστορία όμως περνάει από τα φίλτρα του μυαλού και δεν ταυτίζεται με την ίδια την πραγματικότητα.
Έτσι γεννιούνται οι περιοριστικές πεποιθήσεις. Κάποτε μπορεί να μας εξυπηρετούσαν· όταν αλλάζουν οι συνθήκες, παύουν να μας εξυπηρετούν. Το NLP αναδεικνύει αυτές τις ιστορίες και τα «προγράμματα» που δρουν ενάντια στους στόχους σας. Μετά σας βοηθά να χτίσετε καινούργια, με τους ίδιους κανόνες που χτίστηκαν και τα παλιά, ώστε να πάρουν τη θέση τους και να δουλεύουν υπέρ σας.
Οι πιο συνηθισμένες περιοριστικές πεποιθήσεις για τα χρήματα
Τις περισσότερες φορές η δυσκολία στη διαχείριση των χρημάτων συνδέεται με στρεβλές εικόνες, όπως:
- «Όποιος είναι πλούσιος είναι και απατεώνας».
- «Κανείς δεν πήγε μπροστά με τον σταυρό στο χέρι».
- «Αν ζητήσω τόσα, θα με περάσουν για τρελό».
- «Αν πω όχι, θα με απολύσουν».
- «Μόνο αν γίνω πλούσιος θα είμαι ασφαλής».
Πίσω από κάθε φράση κρύβεται μια μικρή καθημερινή ιστορία, όπου το χρήμα ερμηνεύεται ως κάτι διαφορετικό από αυτό που πραγματικά είναι: ένα μέσο συναλλαγής. Παίρνει ένα πρόσημο. Γίνεται βρόμικο, παράνομο, ή το απόλυτο όπλο επιβίωσης.
Μπορείτε να αναγνωρίσετε τη δική σας ιστορία; Μπορείτε να εντοπίσετε τη δική σας περιοριστική πεποίθηση;
Μια μικρή άσκηση, κάντε τη τώρα, αν έχετε δυο λεπτά: γράψτε σε ένα χαρτί τη φράση που λέτε στον εαυτό σας για τα χρήματα. Κυκλώστε κάθε «ποτέ», «πάντα», «όλοι». Και ρωτήστε: πότε δεν ίσχυσε αυτό;