Η αλήθεια για το βιοσυντονισμό και τις εναλλακτικές θεραπείες

Η αλήθεια για το βιοσυντονισμό και τις εναλλακτικές θεραπείες

Από το Σεπτέμβριο του 2026, οι «εναλλακτικές θεραπείες» έγιναν ο εύκολος στόχος της επικαιρότητας και της δημοσιογραφικής κάλυψης, με αφορμή το θάνατο του Γιώργου Μαζωνάκη. Η πολιτεία και επαγγελματικοί φορείς κινητοποιήθηκαν για τον έλεγχο παρόχων και γιατρών που εφαρμόζουν «αδόκιμες θεραπείες». Και σε ελάχιστες μέρες, πρακτικές που υπάρχουν εδώ και χρόνια βρέθηκαν στα τηλεοπτικά παράθυρα και τις τοποθετήσεις πολιτικών της κυβέρνησης και της αντιπολίτευσης, όπως η ομοιοπαθητική, ο βιοσυντονισμός,  και ο βελονισμός. Όλα μπήκαν στο ίδιο τσουβάλι. Μια γενίκευση που μαζικά και ξαφνικά ενοχοποιεί αδιακρίτως τους επαγγελματίες υγείας που εφαρμόζουν κάτι διαφορετικό από το κλασικό ιατρικό πρωτόκολλο.

Υπόθεση Μαζωνάκη

Αξίζει να θυμίσουμε το προφανές: Ο γνωστός τραγουδιστής κατέρρευσε σε ιατρείο, την ώρα που υποβαλλόταν σε πλασμαφαίρεση: μια επεμβατική ιατρική πράξη, με φλεβική πρόσβαση, αφαίρεση και επαναχορήγηση πλάσματος, που την εκτελούσαν γιατροί.  Τις ειδικότερες πτυχές της υπόθεσης θα τις κρίνει η δικαιοσύνη. Ένα πράγμα όμως είναι ήδη βέβαιο: τίποτα σε αυτή την υπόθεση δεν έχει σχέση με τις εναλλακτικές θεραπείες. Ούτε η ομοιοπαθητική, ούτε ο βελονισμός, ούτε ο βιοσυντονισμός, ούτε άλλη συμπληρωματική πρακτική. Ο βιοσυντονισμός, μάλιστα, δεν επεμβαίνει στο σώμα, δεν χορηγεί καμία ουσία στο αίμα, δεν απαιτεί καμία καταστολή. Είναι ένα ηλεκτρόδιο στο χέρι.

Αν η τραγωδία ανέδειξε κάτι, είναι οι επεμβατικές πράξεις που γίνονται εκτός ενδείξεων και χωρίς εποπτεία. Η απάντηση σε αυτό είναι βεβαίως αυστηρότερος έλεγχος των ιατρικών πράξεων. Το να φορτώνουν έμμεσα ή και άμεσα ορισμένοι δημοσιογραφικοί και άλλοι κύκλοι την ευθύνη για ένα θάνατο σε μη επεμβατικές μεθόδους, που δεν είχε καμία θέση στο συμβάν, δεν είναι προστασία της δημόσιας υγείας. Και δεν είναι επιστήμη. Είναι πανικός, είναι αναζήτηση αποδιοπομπαίου τράγου, είναι κίτρινη δημοσιογραφία και είναι ενίοτε ευκαιρία για αυτοπροβολή από “σταυροφόρους” της απόλυτης αλήθειας.

Μια μέθοδος με μισό αιώνα ιστορία

Ας μιλήσουμε για το βιοσυντονισμό, με ειλικρίνεια αλλά και με απόσταση. Είτε τον ενστερνίζεται κανείς είτε όχι, δεν εμφανίστηκε χθες σε κάποιο κέντρο ευεξίας. Γεννήθηκε στη Γερμανία τη δεκαετία του 1970, όταν ο γιατρός Franz Morell και ο μηχανικός Erich Rasche κατασκεύασαν τη συσκευή MORA, πάνω στη δουλειά ενός άλλου γιατρού, του Reinhold Voll, για την ηλεκτρική αγωγιμότητα του δέρματος στα σημεία βελονισμού. Ακολούθησαν το BICOM, η Rayonex, οι ρωσικές συσκευές IMEDIS. Σήμερα η μέθοδος εφαρμόζεται σε Γερμανία, Αυστρία και Ελβετία, συχνά από γιατρούς. Επίσης στη Ρωσία, όπου το Υπουργείο Υγείας εξέδωσε επίσημες μεθοδολογικές οδηγίες ήδη από το 2000. Στην Τουρκία, στη Ρουμανία, στην Κίνα και την Ταϊβάν, συσκευές BICOM χρησιμοποιούνται και σε παιδιατρικά τμήματα νοσοκομείων.

Η φιλοσοφία του είναι απλή στη διατύπωση: ο οργανισμός είναι ένα ενιαίο, αυτορρυθμιζόμενο σύστημα, και η ανισορροπία σε ένα σημείο του αφήνει ίχνη αλλού. Η συσκευή καταγράφει την απόκριση του σώματος σε χαμηλής ισχύος ηλεκτρικά ερεθίσματα και δίνει στον επαγγελματία υγείας έναν χάρτη ενδείξεων, που αφορούν συστήματα, και επιβαρύνσεις στον οργανισμό του εξεταζόμενου. Δεν βγάζει διάγνωση κλινικού χαρακτήρα, δεν παράγει αποτελέσματα με εργαστηριακούς δείκτες, δεν δίνει ενδείξεις με ετικέτες «ασθένεια Χ». Δίνει μια εικόνα πληροφορίας που πρέπει να διαβαστεί, να ερμηνευθεί.

Δεν θα κρυφτούμε πίσω από το δάχτυλό μας – και κανένας έντιμος και σοβαρός επαγγελματίας δεν το κρύβει: Η μέθοδος δεν έχει αποδειχθεί με τα κριτήρια των κλινικών δοκιμών, και δεν είναι αποδεκτή από την ιατρική κοινότητα. Οι λίγες τυφλές μελέτες που έγιναν, κυρίως για τη διάγνωση αλλεργιών, δεν βρήκαν όφελος. Αλλά και οι θετικές μελέτες είναι λίγες και θα μπορούσαν να αμφισβητηθούν. Όποιος σας πει ότι ο βιοσυντονισμός είναι «επιστημονικά αποδεδειγμένος» δεν λέει την αλήθεια. Ωστόσο, ο συσχετισμός εναλλακτικών και συμπληρωματικών μεθόδων με το θάνατο ενός ανθρώπου επειδή αυτές είναι “μη αποδεδειγμένες” είναι αυθαίρετος και παραπλανητικός. Οι ερευνητές που μελέτησαν με τα αυστηρά εργαστηριακά κριτήρια τον βιοσυντονισμό έχουν διατυπώσει τη θέση ότι είναι ασφαλής – απλώς δεν τεκμηριώνουν την αποτελεσματικότητά του και άρα θεωρούν ότι το όποιο θεραπευτικό αποτέλεσμα προκύπτει από τη λειτουργία του ως placebo.

Το εργαλείο και ο άνθρωπος που το κρατά

Η αξία του βιοσυντονισμού κρίνεται πάνω από όλα από τον επαγγελματία υγείας που τον μεταχειρίζεται. Μια σύγχρονη συσκευή βιοσυντονισμού δίνει εκατοντάδες ενδείξεις στο λογισμικό της κατά τη διάρκεια μιας αξιολόγησης. Ο έμπειρος θεραπευτής ξέρει να αναγνωρίσει ποιες συσχετίζονται ουσιωδώς, ποιες είναι δευτερεύουσες και ποιες δεν χρειάζονται καμία παρέμβαση. Ρωτά τον άνθρωπο που έχει μπροστά του, εμβαθύνει, δίνει στο μηχάνημα εντολή για επιμέρους ελέγχους, και βεβαίως επανελέγχει μετά από δύο ή τρεις μήνες. Αφιερώνει επαρκή χρόνο σε έναν άνθρωπο που ο γιατρός του πιθανώς να είδε για δέκα λεπτά, δίνει προσοχή στη διατροφή, τον ύπνο, την ψυχική κατάσταση, τα συμπτώματα που ο ίδιος ο ασθενής θεώρησε ασήμαντα και δεν ανέφερε ποτέ. Η εξατομίκευση είναι η πεμπτουσία της μεθόδου, για να μπορέσει, με τους όρους μιας ολιστικής, “μη αναγνωρισμένης” προσέγγισης, να καταλάβει από πού προέρχονται, πού οφείλονται οι επιβαρύνσεις.

Στο μεταξύ, αυτό που προσφέρει ένας τέτοιος θεραπευτής είναι ακριβώς αυτό που λείπει από ένα κατακερματισμένο σύστημα υγείας, όπου ο ασθενής πηγαίνει από τον γαστρεντερολόγο στον ενδοκρινολόγο και από εκεί στον ψυχίατρο, χωρίς κανείς να κοιτάζει το σύνολο. Συνολική ματιά, χρόνος, εξατομικευμένες συστάσεις για αλλαγές στον τρόπο ζωής. Η αξία αυτών δεν αμφισβητείται από κανέναν φορέα και καμιά κλινική μελέτη.

Δεν έχετε τίποτα να φοβάστε από τη μέθοδο του ηλεκτροδίου. Αυτό που έχει νόημα να φοβάστε, και έχει νόημα να αποφύγετε είναι ένας “θεραπευτής” που υπόσχεται θαύματα: που «διαγιγνώσκει» με μια μονοκοντυλιά, που σας κόβει – χωρίς να έχει το δικαίωμα – τα φάρμακα μιας αγωγής που σας έγραψε ο γιατρός σας, που πουλά πακέτα συνεδριών και συμπληρώματα από το δικό του ράφι. 

Ο σοβαρός επαγγελματίας θα κάνει το αντίθετο. Τηρεί τη δεοντολογία, σέβεται τη διάγνωση και τη συνταγογράφηση του γιατρού, αν υπάρχει, και όταν δει κάτι που τον ανησυχεί, παραπέμπει σε αυτόν. Λειτουργεί ως συμπλήρωμα της κλασικής ιατρικής, όχι ως υποκατάστατό της. Με αυτούς τους όρους, ο εναλλακτικός γίνεται ωφέλιμος για τον ασθενή.

Η ολιστική ματιά δεν είναι πια περιθωριακή

Τα μεγαλύτερα νοσοκομεία και κορυφαίες κλινικές του κόσμου έχουν πάψει εδώ και χρόνια να αντιμετωπίζουν τη συμπληρωματική φροντίδα ως γραφικότητα. Η Mayo Clinic διατηρεί τμήματα ολιστικής ιατρικής σε Μινεσότα, Αριζόνα και Φλόριντα, με βελονισμό, θεραπευτικό μασάζ, ρεφλεξολογία, πρακτικές νου και σώματος και συμβουλευτική για βότανα και συμπληρώματα. Η Cleveland Clinic προσφέρει βελονισμό, χειροπρακτική και ολιστική ψυχοθεραπεία και διαθέτει από το 2014 Κέντρο Λειτουργικής Ιατρικής. Θυμίζουμε ότι η Λειτουργική Ιατρική είναι η ολιστική προσέγγιση της ιατρικής που φεύγει από τα μεμονωμένα συμπτώματα και συστήματα. Ως προσέγγιση υπάρχει στην Αμερική από τις αρχές του ‘90. Η κλινική Paracelsus στο St. Gallen της Ελβετίας, διεθνούς φήμης για τις υπηρεσίες της στη λειτουργική ιατρική, συνδυάζει το βιοσυντονισμό στις πρακτικές της. Αντιστοίχως και η Biomedic στη Βίλα Γκουάρντια της Ιταλίας, και η Geobionatura στη Μαδρίτη της Ισπανίας.

Η ιδέα λοιπόν, μιας ολιστικής φροντίδας δίπλα στην κλασική θεραπεία έχει πάψει να θεωρείται αίρεση, εδώ και πολλά χρόνια.

Το ίδιο ισχύει για τη θεσμική αναγνώριση. Στον Καναδά, οι φυσιοπαθητικοί – που συνδυάζουν διάγνωση με διατροφή και συμπληρώματα – είναι αδειοδοτημένοι επαγγελματίες υγείας, διαπιστευμένοι με τετραετή εκπαίδευση και εξετάσεις. Στη Γερμανία, ο Heilpraktiker, στην ουσία ο εναλλακτικός θεραπευτής, είναι νόμιμο επάγγελμα με κρατικές εξετάσεις από το 1939. Στην Ελβετία, η συμπληρωματική ιατρική κατοχυρώθηκε στο Σύνταγμα με δημοψήφισμα το 2009. Στην Ελλάδα, οι ίδιοι επαγγελματίες δεν έχουν καν όνομα στη νομοθεσία. Ένας θεραπευτής που στο Τορόντο είναι αδειοδοτημένος επαγγελματίας υγείας, στην Αθήνα αντιμετωπίζεται ως ύποπτος. Η επιστήμη δεν αλλάζει από τη μια όχθη του Ατλαντικού στην άλλη. Δεν αλλάζει από χώρα σε χώρα. Αλλάζουν οι θεσμοί, οι επαγγελματικές ισορροπίες και η κουλτούρα.

Κανόνες, όχι κυνήγι μαγισσών

Η ελληνική πολιτεία έχει ήδη στα χέρια της τα εργαλεία, αν και όχι τη βούληση, για να το κάνει σωστά. Η υπουργική απόφαση του 2016 χαρακτήρισε τον βιοσυντονισμό μέθοδο της εναλλακτικής ιατρικής, όχι διαγνωστική εξέταση. Είναι  Το ΚΕΣΥ γνωμοδότησε ομόφωνα ότι η χρήση βιοσυντονισμού, ομοιοπαθητικής και βελονισμού από γιατρούς πρέπει να θεωρείται συμπληρωματική, εφόσον στηρίζεται σε ορθή κλινική πρακτική. Το Υπουργείο δεν την αποδέχθηκε, επικαλούμενο «ασάφειες και κενά», και το κενό παρέμεινε.

Αυτό το κενό είναι το πραγματικό πρόβλημα, όχι η μέθοδος. Ένα σαφές πλαίσιο θα όριζε ποιος εφαρμόζει τον βιοσυντονισμό και με ποια εκπαίδευση. Θα απαγόρευε τους διαγνωστικούς ισχυρισμούς για σοβαρές νόσους και θα έλεγχε τη διαφήμιση. Θα υποχρέωνε τον θεραπευτή να ενημερώνει γραπτά ότι η μέθοδος είναι συμπληρωματική, να μην αγγίζει την ιατρική αγωγή και να παραπέμπει σε γιατρό όταν χρειάζεται. Έτσι ο ασθενής προστατεύεται από τους επαγγελματίες που δεν τηρούν τη δεοντολογία, και ταυτόχρονα έχει τη δυνατότητα να συμβουλευθεί έντιμους επαγγελματίες. Και έτσι μπορούν επιτέλους να γίνουν μελέτες που θα εξετάσουν τον βιοσυντονισμό όπως εφαρμόζεται στην πράξη, μακρόχρονα και εξατομικευμένα, μέσα από τη σχέση θεραπευτή και ασθενή, κάτι που μέχρι σήμερα δεν έχει γίνει ποτέ.

Μια ειλικρινής δοκιμή του βιοσυντονισμού

Οι λίγες τυφλές δοκιμές που έγιναν ως τώρα εξέτασαν τον βιοσυντονισμό σαν εργαστηριακή εξέταση: μία μέτρηση, μία απάντηση, ναι ή όχι. Μια τελείως κανονιστική, “εργαστηριακή” λογική. Στην πράξη όμως ο βιοσυντονιστής δεν δουλεύει έτσι. Ξεκινά από τις αρχικές ενδείξεις, εμβαθύνει ανά σύστημα, ρωτά, συσχετίζει, επανελέγχει μετά από δύο ή τρεις μήνες. Μια έντιμη μελέτη πρέπει να σεβαστεί αυτή τη διαδικασία και να ελέγξει μόνο ένα πράγμα: αν οι ενδείξεις της συσκευής αφορούν πράγματι τον συγκεκριμένο άνθρωπο. 

Και μπορεί η “κβαντική” εξήγηση να μην γίνεται δεκτή από τους επιστήμονες που δεν γνωρίζουν πώς λειτουργεί ο βιοσυντονισμός, όμως η αγωγιμότητα του δέρματος που καταγράφει η συσκευή είναι αναγνωρισμένος δείκτης της δραστηριότητας του αυτόνομου νευρικού συστήματος, του στρες και της διέγερσης. 

Τέτοια μελέτη, λοιπόν, δεν έχει γίνει ποτέ. Μέχρι να γίνει, μια εκ προοιμίου καταδίκη της μεθόδου είναι το ίδιο βιαστική με την αγιοποίησή της. 

Η ιστορία της ιατρικής είναι γεμάτη μεθόδους που λοιδορήθηκαν πριν βρουν τη θέση τους, και άλλες που δικαίως εγκαταλείφθηκαν. 

  • Ο Ζέμελβαϊς ζήτησε το 1847 από τους γιατρούς της Βιέννης να πλένουν τα χέρια τους. Τον γελοιοποίησαν και πέθανε σε άσυλο. 
  • Ο Λίστερ πρότεινε την αντισηψία στη χειρουργική και συνάντησε για χρόνια την καχυποψία των συναδέλφων του. 
  • Ο Μάρσαλ ήπιε το 1984 μια καλλιέργεια ελικοβακτηριδίου για να αποδείξει ότι προκαλεί έλκος, γιατί κανείς δεν τον πίστευε. Πήρε το Νόμπελ το 2005. 
  • Η Μπάρμπαρα ΜακΚλίντοκ ανακάλυψε τα «άλματα» των γονιδίων και επί δεκαετίες την αγνοούσαν. Νόμπελ το 1983. 
  • Η Κινέζα φαρμακολόγος Tu Youyou βρήκε σε κινεζικό κείμενο του 4ου αιώνα τη συνταγή με το εκχύλισμα της αψιθιάς που έγινε η αρτεμισινίνη, το φάρμακο που σώζει εκατομμύρια ζωές από την ελονοσία. Νόμπελ το 2015, το πρώτο σε γυναίκα από την Κίνα σε επιστημονικό πεδίο.
  • Η σχέση του εντέρου με την ψυχική υγεία ήταν γραφικότητα πριν από είκοσι χρόνια. Σήμερα διδάσκεται. 

Η ιστορία έχει βέβαια και την άλλη όψη – που σχετίζεται έμμεσα με την επικαιρότητα της υπόθεσης Μαζωνάκη: οι αφαιμάξεις εφαρμόζονταν επί αιώνες και δικαίως εγκαταλείφθηκαν. Όλοι όσοι δικαιώθηκαν όμως δικαιώθηκαν με τον ίδιο τρόπο: κάποιος άνοιξε το μυαλό του, και μπήκε στον κόπο να μετρήσει σωστά. Μια έντιμη στάση για να ρυθμίσουμε και να μελετήσουμε σωστά κάθε εναλλακτική και συμπληρωματική μέθοδο, με γνώμονα είμαστε ωφέλιμοι στους ανθρώπους και τους ασθενείς. Με ειλικρίνεια, σεβασμό και ανθρωπιά.

Πηγές και βιβλιογραφία

Η υπόθεση Μαζωνάκη και οι έλεγχοι

Θεσμικό πλαίσιο

Νοσοκομεία και κλινική εφαρμογή

Τεκμήρια για τον βιοσυντονισμό

  • Ludwig Boltzmann Institut für Health Technology Assessment, Bioresonanztherapie, Decision Support Document 31, Βιέννη 2009. https://eprints.aihta.at/842/2/DSD_Nr.031.pdf
  • Schöni M. H. κ.ά. «Efficacy trial of bioresonance in children with atopic dermatitis». International Archives of Allergy and Immunology 1997;112(3):238–246. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/9066509/
  • Lewith G. T. κ.ά. «Is electrodermal testing as effective as skin prick tests for diagnosing allergies?». BMJ 2001;322:131–134. https://pmc.ncbi.nlm.nih.gov/articles/PMC1119394/
  • Pihtili A. κ.ά. «Evidence for the efficacy of a bioresonance method in smoking cessation: a pilot study». Forschende Komplementärmedizin 2014;21(4):239–245.
  •  Podchernyaeva RJ1, Lopatina OA, Mikhailova GR, Baklanova OV, Danlibaeva GA, Gushina EA (2008) Bull Exp Biol Med. Jul;146(1):148-52.Effect of exogenous frequency exposure on human cells.
  • Schuller, J., & Galle, M. (2007). Untersuchung zur klinischen Wirksamkeit elektronisch abgespeicherter Zahn- und Gelenksnosoden bei Erkrankungen des rheumatischen Formenkreises [Study on the clinical effectiveness of electronically stored nosodes from tooth diseases and articular rheumatism on persons with rheumatic diseases]. Forschende Komplementarmedizin (2006), 14(5), 289–296. https://doi.org/10.1159/000107910 
  • H. H. Dunn (June 1931). “Movie New Eye of Microscope in War on Germs”. Popular Science. 118 (6): 27, 141. ISSN 0161-737
  • Jones, N. (1938) Dread Disease Germs Destroyed by Rays, Claim of S.D. Scientist: Cancer Blow Seen after 18-Year Toil by Rife. The San Diego Union-Tribune, 1. 
  • Rubik B, Muehsam D, Hammerschlag R, Jain S. Biofield Science and Healing: History, Terminology, and Concepts. Global Advances in Health and Medicine. 2015;4(1_suppl). doi:10.7453/gahmj.2015.038.suppl

Ιστορία της ιατρικής

Tags:
, , , ,
Print page